Αντώνης Μανιτάκης: Μπλόκο στη μεταρρύθμιση από τρόικα και υπουργούς

aggelioforos

Δηλώνει σε συνέντευξή του στον «Αγγελιοφόρο της Κυριακής ο πρώην υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΦΟΡΗ ΠΕΤΑΛΙΔΗ

 

Ευθεία επίθεση στην τρόικα, αλλά και σε υπουργούς που δεν πίστεψαν στη μεταρρύθμιση του κράτους, εξαπολύει μέσω συνέντευξής του στον «ΑτΚ» ο Αντώνης Μανιτάκης, πρώην υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην τρικομματική κυβέρνηση του Α. Σαμαρά. Ο πανεπιστημιακός δάσκαλος, ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ, επισημαίνει ότι «το σχέδιο της μεταρρύθμισης είχε σχεδόν ολοκληρωθεί σε όλα τα υπουργεία, αλλά ανακόπηκε αυταρχικά, τον Ιούνιο του 2013, με ευθύνη και απόφαση της τρόικας». Ο κ. Μανιτάκης υποστηρίζει, επίσης, ότι «δε στηρίχτηκε τελικά μέχρι τέλους απ’ όλους τους υπουργούς ούτε από τον υπουργό Οικονομικών, ο οποίος αδιαφορούσε για τις διαρθρωτικές αλλαγές στο κράτος. Τον ενδιέφερε να πάρει τη δόση πάση θυσία και τίποτε άλλο». Και καταλήγει: «Η υστερία των απολύσεων ήταν πολιτικά ό,τι πιο βλακώδες και ανθυγιεινό για τις διαρθρωτικές αλλαγές στο Δημόσιο. Τόσο αίμα και τόση αναστάτωση για το τίποτε, για ένα ιδεολόγημα!».

 

– Κύριε Μανιτάκη, διατελέσατε υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Π. Πικραμένου και υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση του Α. Σαμαρά, κατόπιν πρότασης του Φ. Κουβέλη. Κατά τη γνώμη σας, γιατί δεν προχωρά η μεταρρύθμιση του κράτους;

Για πολλούς και διάφορους λόγους, παλιούς, πολύ παλιούς, αλλά και πρόσφατους, που συνδέονται με την κρίση, την πρωτοφανή ύφεση και βέβαια με τη βίαιη, μονομερή και εξαιρετικά σύντομη δημοσιονομική προσαρμογή, που εφήρμοσαν οι εταίροι στη χώρα μας, υπό τον ανάλγητο έλεγχο της τρόικας. Το κράτος και η διοίκηση ήταν, πάντως, και πριν από την κρίση παραλυμένα, πλήρως αποδιαρθρωμένα, σαθρά, είχαν και έχουν ανάγκη από ριζική αναδιοργάνωση. Αναδιάρθρωση δομών και υπηρεσιών με σχέδιο στρατηγικό και μακροπρόθεσμο, με μέθοδο και σύστημα. Και φυσικά με αξιολόγηση όλων των παλιών δομών και απαρχαιωμένων υπηρεσιών. Με αξιολόγηση απόδοσης και αποτίμηση προσόντων όλου του προσωπικού. Χωρίς τη διαδικασία της διαρκούς και μόνιμης αξιολόγησης, δε νοείται διοικητική μεταρρύθμιση.

 

Και για να πετύχει μια αναδιοργάνωση του κράτους χρειάζεται, εκτός από σχέδιο και πρόγραμμα, συναίνεση πολιτική και κοινωνική και βέβαια δε χρειάζονται αυταρχικά μέτρα. Με το ζόρι, βίαια και βιαστικά δε χτίζεται ένα κράτος, κανένα κράτος.

 

Δυστυχώς, το φαύλο, το πελατειακό, το παλιό και απαρχαιωμένο, οι αποστεωμένες διοικητικές δομές και λειτουργίες ακόμη αντιστέκονται και η αντίστασή τους νομιμοποιείται από το βίαιο, πρόχειρο και βιαστικό τρόπο με τον οποίο παίρνονται τα διαρθρωτικά μέτρα σήμερα.

 

– Τι είχατε προτείνει εσείς που δεν έγινε πραγματικότητα και οδηγούμαστε σε οριζόντιες απολύσεις; Ποιος φταίει;

Πολλά και διάφορα είναι τα αίτια της κακοδαιμονίας μας και πρώτα απ΄όλα η κακή, σαθρή και απαρχαιωμένη οργάνωση. Είχαμε ξεκινήσει, πριν από ενάμιση χρόνο, τον Ιούνιο του 2012, την προσπάθεια αναδιοργάνωσης της διοίκησης με την τεχνική βοήθεια της ομάδας κρούσης για την Ελλάδα και με εμπειρογνώμονες της γαλλικής αποστολής. Ένα καλά και συνολικά σχεδιασμένο σχέδιο μεταρρύθμισης, που είχε προχωρήσει και είχε σχεδόν ολοκληρωθεί σε όλα τα υπουργεία. Το εγχείρημα αυτό ανακόπηκε αυταρχικά, τον Ιούνιο του 2013, με ευθύνη και απόφαση της τρόικας. Δεν προχώρησε όμως και επειδή δε στηρίχτηκε τελικά και μέχρι τέλους απ’ όλους τους υπουργούς ούτε από τον υπουργό Οικονομικών, ο οποίος αδιαφορούσε για τις διαρθρωτικές αλλαγές στο κράτος. Τον ενδιέφερε να πάρει πάση θυσία τη δόση και τίποτε άλλο. Και οι υπουργοί αδιαφορούσαν ή κοίταζαν καθένας το βιλαέτι του. Σ’ αυτό έβρισκαν συμμάχους τον παλαιοκομματισμό και την κομματική, συνδικαλιστική πατρωνία.

 

Η μεταρρύθμιση χρειάζεται πολύ χρόνο, σχέδιο, σύστημα, εμμονή αποφασιστικότητα και συναίνεση. Προϋποθέσεις που δεν υπάρχουν προς το παρόν. Είναι αδύνατον να γίνουν σε λίγους μήνες όσα δεν έγιναν είκοσι χρόνια τώρα. Κάποτε θα γίνουν. Γι΄αυτό, πρέπει κάποτε να ξεκινήσουμε, έστω και αν δεν έχουμε ελπίδες άμεσα να δούμε να πραγματοποιούνται οι αλλαγές που τόσο έχει ανάγκη ο τόπος. Να σκεφτόμαστε και να συζητάμε μεταξύ μας γι’ αυτές. Μ’ αυτήν την πεποίθηση δέχτηκα να αναλάβω την υπουργική ευθύνη και ξεκίνησα την προσπάθεια της ριζικής αναδιοργάνωσης, χωρίς αυταπάτες. Με την ελπίδα να αποτυπωθεί ένα απλό δείγμα γραφής: ότι παρά τα τεράστια εμπόδια, κάτι μπορεί να γίνει, αρκεί να ξεκινήσει και ας μείνει στη μέση. Κάτι πάντα μένει.

 

– Υπάρχουν υπάλληλοι που «περισσεύουν» στο Δημόσιο; Πρέπει να μετακινηθούν ή ακόμη και να απολυθούν κάποιοι;

Υπάρχουν υπάλληλοι που πλεονάζουν σε ορισμένες υπηρεσίες, αλλά όχι συνολικά. Οι αθρόες συνταξιοδοτήσεις των τελευταίων χρόνων μαζί με τις απολύσεις των εποχιακών, ορισμένου χρόνου και μετακλητών υπαλλήλων, το 2010 και 2011, μείωσαν τον αριθμό αυτών που απασχολούνταν στο Δημόσιο κατά 200.000. Είχε και το Δημόσιο τους δικούς του χιλιάδες ανέργους, περίπου το 20% του παλιού δυναμικού του.

 

Επιπλέον, συνταξιοδοτήθηκαν τα τρία τελευταία χρόνια περίπου 150.000 τακτικοί δημόσιοι υπάλληλοι και μέχρι το 2015 θα φύγουν και άλλοι 50.000 και πάνω. Το 2009, όσοι απασχολούνταν στο Δημόσιο, πάσης κατηγορίας, έφταναν το 1.000.000 και σήμερα είναι περίπου 700.000. Το 2015, οι τακτικοί δημόσιοι υπάλληλοι θα είναι 570.000, αριθμός κάτω του μέσου ευρωπαϊκού όρου.

 

Οι αθρόες και μαζικές συνταξιοδοτήσεις και απολύσεις των υπαλλήλων ορισμένου χρόνου, μετακλητών και ασκουμένων, δε μείωσαν μόνο σημαντικά, πέρα από κάθε προσδοκία, τους απασχολούμενους στο δημόσιο τομέα, δημιούργησαν τρομακτικά κενά σε ορισμένες υπηρεσίες, οι οποίες αδυνατούν, πλέον, να λειτουργήσουν. Αυτά τα κενά ερχόταν να καλύψει με τρόπο αντικειμενικό και ορθολογικό το πρόγραμμα της κινητικότητας. Η κινητικότητα δε συνδεόταν με το σχεδιασμό που κάναμε, με απολύσεις, αλλά με τη μετακίνηση πλεονάζοντος προσωπικού σε υπηρεσίες που υπήρχε έλλειμμα, ύστερα από αξιολόγηση υπηρεσιών και προσωπικού.

 

Το δικό μας σχέδιο προέβλεπε αναγκαστικές αποχωρήσεις, σύμφωνα με το νόμο, έπειτα από αξιολόγηση, ώστε να φύγουν οι αποδεδειγμένα ανίκανοι ή ακατάλληλοι, οι αδικαιολόγητα μακροχρόνια απόντες και φυσικά όσοι απολύονταν από τα πειθαρχικά συμβούλια.

 

Δεν υπήρχε, επομένως, κανένας δημοσιονομικός ή διαρθρωτικός λόγος γι’ αυτήν την πολιτική και τηλεοπτική, καθοδηγούμενη υστερία των αθρόων και ισοπεδωτικών απολύσεων. Η πολιτική αυτή, τελικά, δυναμίτισε και ακύρωσε όλη τη διαδικασία της διοικητικής μεταρρύθμισης, αναστάτωσε τους δημόσιους υπαλλήλους και τη διοίκηση, και τελικά, όσο και αν φαίνεται περίεργο, προστάτευσε την φαυλότητα και την πελατοκρατεία. Η υστερία των απολύσεων ήταν πολιτικά ό,τι πιο βλακώδες και ανθυγιεινό για τις διαρθρωτικές αλλαγές στο Δημόσιο. Και όλα αυτά για 15.000 αναγκαστικές αποχωρήσεις σ’ ένα Δημόσιο που έχει 620.000 υπαλλήλους. Τόσο αίμα και τόση αναστάτωση για το τίποτε, για ένα ιδεολόγημα, χωρίς διαρθρωτικό αντίκρισμα και χωρίς ορατό δημοσιονομικό όφελος.

 

– Οι κυβερνήσεις συνεργασίας μπορούν να γίνουν πραγματικότητα και στην Ελλάδα ή το πρώτο κόμμα ως ισχυρότερο επιβάλλει την πολιτική του; Τι έγινε στη δική σας περίπτωση; Αυτά που συμφωνήθηκαν ως γενική πολιτική τηρήθηκαν ή υπονομεύτηκαν κατά την άποψή σας;

Οι κυβερνήσεις συνεργασίας είναι μια αναγκαιότητα για τον τόπο μας. Το πείραμα της τρικομματικής κυβέρνησης δεν απέτυχε συνολικά. Απέτρεψε την πτώχευση της χώρας. Σταμάτησε τον κατήφορο. Σταθεροποίησε την οικονομία. Πήρε αρκετά διαρθρωτικά μέτρα στην οικονομία και ξεκίνησε και προχώρησε τη διοικητική μεταρρύθμιση. Επειδή όμως όλα αυτά συνέβαιναν σε μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τη χώρα, δεν πρόλαβε το έργο της να αποτιμηθεί σωστά. Η έλλειψη κουλτούρας, συνεργασίας και πρακτικής διαλόγου, καθώς και η απουσία ενός σαφούς προγράμματος κυβερνητικής πολιτικής, εμπόδισαν το συντονισμό και οδήγησαν ουσιαστικά σε μια κυβέρνηση μονοκομματική.

 

Η Ελλάδα είναι καταδικασμένη να έχει κυβερνήσεις συνεργασίας και ευτυχώς θα έλεγα. Μόνο που οι κυβερνήσεις συνεργασίας απαιτούν ένα διαφορετικό πολικό κλίμα. Δεν ευδοκιμούν σε κλίμα πολιτικού διχασμού και εμφύλιου σπαραγμού, όπως αυτό που ζούμε τώρα. Ζουν και τρέφονται με τον πολιτικό διάλογο, με την εθνική συνεννόηση. Το μικρά και στάσιμα, παγιωμένα πλέον ποσοστά του διπολισμού και του ασθενούς δικομματισμού της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ αυτό δείχνουν. Δεν υπάρχει άλλη πολιτική διέξοδος για τη χώρα από την εθνική συνεννόηση και τις κυβερνήσεις συνεργασίας. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι η μισή Ελλάδα μπορεί να κυβερνά την άλλη μισή, όταν η μία δε δέχεται και δεν ανέχεται την άλλη και μάλιστα τη μισεί.

 

Πλάγιος Ο Αντώνης Μανιτάκης, πρώην υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, στη συνέντευξή του στον «ΑτΚ» αφήνει ευθέως αιχμές και για τον υπουργό Οικονομικών, Γ. Στουρνάρα Εισαγωγή Χτύπημα «Δεν υπήρχε επομένως κανένας δημοσιονομικός ή διαρθρωτικός λόγος γι’ αυτήν την πολιτική και τηλεοπτική, καθοδηγούμενη υστερία των αθρόων και ισοπεδωτικών απολύσεων»

 

Οι πολιτικές της λιτότητας

– Οι πολιτικές της λιτότητας είναι μονόδρομος ή υπάρχει εναλλακτική λύση; Εσείς που ήσασταν στην κυβέρνηση ποια νομίζετε ότι είναι η λύση;

Δυστυχώς, η απόλυτη κυριαρχία στην Ευρώπη -προς το παρόν τουλάχιστον- των νεοφιλελεύθερων δυνάμεων και οι συνθήκες μιας παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης και κρίσης χρέους των κρατών έκαναν τις πολιτικές λιτότητας και τα προγράμματα προσαρμογής να φαίνονται μονόδρομος. Δε βλέπω, πάντως, να διαγράφονται άμεσα προοπτικές ανατροπής αυτής της πολιτικής. Στην Ελλάδα, η σαθρότητα, φαυλότητα και διαφθορά του παλιού πολιτικού καθεστώτος, το μεγάλο δημόσιο χρέος και η μικρή ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας δεν αφήνουν περιθώρια για αισιοδοξία στο άμεσο μέλλον. Η μόνη λύση που έχουμε είναι να οργανωθούμε, να συνεννοηθούμε και να πάρουμε όσο γίνεται πιο δίκαια και πιο αποτελεσματικά μέτρα προσαρμογής στη νέα παγκοσμιοποιημένη εποχή μας, ώστε η περίοδος που ακολουθεί να είναι όσο γίνεται πιο σύντομη και λιγότερο επώδυνη για τους πολλούς.

 

Τουλάχιστον να προσπαθήσουμε να ανοίξουμε μια νέα προοπτική, να τη δούμε να φαίνεται και ας είναι μακρινή, για τα παιδιά μας, για τις μέλλουσες γενιές. Στους νέους να πούμε την αλήθεια, άσε που την ξέρουν. Αφού εμείς, με την αφροσύνη και ασωτία μας, θυσιάσαμε το μέλλον των παιδιών μας. Ας κοιτάξουμε, τώρα τουλάχιστον, να βάλουμε μαζί τους τα θεμέλια για ένα καλύτερο μέλλον για τα ίδια. Εμείς, οι παλιές γενιές, ας ομολογήσουμε ότι αποτύχαμε, χρεοκοπήσαμε παταγωδώς. Κοιτάξαμε το φευγαλέο παρόν και τον εαυτό μας και καταχρεώσαμε τη χώρα, δε δουλέψαμε για το μέλλον.

 

Λατρέψαμε στη μεταπολίτευση τους θεσμούς και αγνοήσαμε την αξία της κοινωνικής και διαγενεακής αλληλεγγύης. Καιρός να αλλάξουμε ρότα.

 

– Στο πρόσφατο συνέδριο της ΔΗΜΑΡ εκλεγήκατε στην Κεντρική Επιτροπή. Πώς αισθάνεστε για το ότι για πρώτη φορά συμμετέχετε στην ηγεσία ενός κόμματος;

Αισθάνομαι αμήχανος, περίφροντις και μπλεγμένος σε μια νέα περιπέτεια με πολλές ευθύνες και πολλά βαρίδια. Θα κοιτάξω να κάνω το χρέος μου απέναντι σε όσους με εμπιστεύτηκαν, αλλά και σ’ αυτούς που αναμένουν και ελπίζουν για μια νέα αριστερά, διαφορετική απ’ αυτήν που ζήσαμε και μας απογοητεύει διαρκώς, με τις κραυγές, τις μόνιμες καταγγελίες, τον αρνητισμό της και κυρίως με το εμφυλιοπολεμικό ύφος της. Διερωτώμαι πόσο χρήσιμος μπορώ να φανώ για τον τόπο με βάση την πρόσφατη εμπειρία που απέκτησα. Διότι το μέλλον της ανανεωτικής και νέας αριστερας θα κριθεί από την ικανότητά της να προβλέψει το μέλλον και να υποδείξει λύσεις ρεαλιστικές και πραγματοποιήσιμες για τον τόπο, που θα βασίζονται σε ένα πρόγραμμα κοινωνικής αλληλεγγύης και εθνικής συνεννόησης.

 

Κατά την άποψή σας, η ΔΗΜΑΡ με ποιους πρέπει να «συνεταιριστεί» και ποιους πρέπει να αφήσει στην πολιτική σκηνή; Ποιες συμμαχίες πρέπει να κάνει προεκλογικά και ποιες μετεκλογικά;

Προέχει να ετοιμάσει συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες προτάσεις δημόσιας πολιτικής και διαρθρωτικών αλλαγών και να τις θέσει σε δημόσιο διάλογο, σε όλες τις δυνάμεις που θέλουν να συνεργαστούν και να κυβερνήσουν από κοινού τον τόπο, με ένα συνεκτικό και εφαρμόσιμο πρόγραμμα ανόρθωσης. Έχω καταθέσει ένα τέτοιο πρόγραμμα διαρθρωτικών αλλαγών και δημόσιων πολιτικών για το κράτος και το πολιτικό σύστημα, π.χ. με τη μείωση του αριθμού των βουλευτών, με ασυμβίβαστο υπουργών και βουλευτού και κατάργηση του σταυρού, με μικρές εκλογικές περιφέρειες. Ο τόπος έχει ανάγκη από ένα λόγο ρεαλιστικό, αληθινό και όχι στρογγυλεμένο. Όχι παχιά και αόριστα λόγια ή φρούδες ελπίδες, την αλήθεια όσο πικρή και να είναι.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

images_184-c7a6329097

Βράβευση από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Για την πανεπιστημιακή διδασκαλία του τον Δεκέμβριο του 2007.


images_DSC08078

68 Χρόνια από τη σφαγή στο Δίστομο
Εκπροσωπώντας την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό Παναγιώτη Πικραμμένο στην Ιστορική επέτειο.

Φωτογραφίες